Δεν τρελαίνεσαι. Είναι κρίση πανικού.

10 λεπτά που μοιάζουν με αιωνιότητα. Ο φαύλος κύκλος φόβου-σώματος-σκέψης & πώς σπάει μέσα από τη θεραπεία.

Η κρίση πανικού είναι ένα αιφνίδιο κύμα έντονου φόβου ή δυσφορίας που κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά και συνοδεύεται από έντονα σωματικά συμπτώματα. Παρότι βιώνεται ως απειλητική για τη ζωή, δεν είναι επικίνδυνη. Είναι ουσιαστικά ένας ψευδής συναγερμός του νευρικού συστήματος. Ο εγκέφαλος ενεργοποιεί τον μηχανισμό επιβίωσης σαν να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, είναι μια διαστρεύλωση.

Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού μπορεί να εμφανιστούν τα εξής συμπτώματα:

• Ταχυκαρδία ή έντονοι παλμοί

• Δύσπνοια ή αίσθηση ότι «δεν φτάνει ο αέρας»

• Ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας

• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα

• Σφίξιμο στο στήθος

• Εφίδρωση ή ρίγος

• Ναυτία ή δυσφορία στο στομάχι

• Αίσθημα αποπραγματοποίησης («δεν νιώθω αληθινά»)

• Φόβος ότι θα πεθάνω, θα τρελαθώ ή θα χάσω τον έλεγχο

Το βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι το άτομο πιστεύει ότι κάτι πολύ κακό συμβαίνει εκείνη τη στιγμή.

Τι συμβαίνει βιολογικά; Η αμυγδαλή (σημείο στον εγκέφαλο που ορίζεται ως κέντρο φόβου) ενεργοποιείται λανθασμένα σαν να βρισκόμαστε σε πραγματικό κίνδυνο. Απελευθερώνεται αδρεναλίνη, η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα, η αναπνοή γίνεται ρηχή και το σώμα ετοιμάζεται για «μάχη ή φυγή».

Το πρόβλημα δεν είναι τα συμπτώματα. Το πρόβλημα είναι η ερμηνεία των συμπτωμάτων.

«Η καρδιά μου χτυπά δυνατά → παθαίνω έμφραγμα»
«Ζαλίζομαι → θα λιποθυμήσω»
«Δεν νιώθω καλά → θα χάσω το μυαλό μου»

Αυτές οι σκέψεις ενισχύουν τον φόβο και δημιουργούν φαύλο κύκλο.

Γιατί ξεκινούν όμως οι κρίσεις πανικού; Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αιτία βάση των μελετών που έχουν γίνει. Συνήθως συνδυάζονται αιτίες όπως:

• Παρατεταμένο άγχος ή καταπίεση συναισθημάτων

• Σωματική κόπωση / έλλειψη ύπνου

• Μεγάλες αλλαγές ζωής

• Τραυματικές εμπειρίες

• Υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος

Πολλές φορές η πρώτη κρίση έρχεται σε περίοδο που το άτομο «κρατιέται δυνατό» για πολύ καιρό. Δεν είναι όμως επικίνδυνη στα αλήθεια μια κρίση, δεν προκαλεί έμφραγμα, εγκεφαλικό ή λιποθυμία από μόνη της.
Είναι τρομακτική, αλλά αυτοπεριοριζόμενη. Το σώμα δεν μπορεί να παραμείνει σε τόσο υψηλή διέγερση για πολύ.

Ας δούμε τώρα το ζητούμενο, πως δηλαδή μπορώ να τις αντιμετωπίσω.

Η θεραπεία βοηθά το άτομο να:

✔ κατανοήσει τι συμβαίνει στο σώμα
✔ αλλάξει την καταστροφική ερμηνεία των συμπτωμάτων
✔ εκτεθεί σταδιακά στις σωματικές αισθήσεις χωρίς φόβο
✔ μειώσει την αποφυγή (π.χ. μέρη, καταστάσεις)
✔ ρυθμίσει την αναπνοή και το νευρικό σύστημα

Σε κάποιες περιπτώσεις βοηθά και η φαρμακευτική αγωγή, πάντα σε συνεργασία με ψυχίατρο. Η πρόγνωση είναι πολύ καλή. Οι κρίσεις πανικού θεραπεύονται.

Την δύσκολη στιγμή της κρίσης βοηθά:

• Αργή, βαθιά αναπνοή (εισπνοή 4'', εκπνοή 6'')

• Υπενθύμιση στον εαυτό μας: «Είναι κρίση πανικού, όχι κίνδυνος. Θα περάσει.»

• Γείωση στο περιβάλλον (τι βλέπω, τι ακούω, τι αγγίζω). Πατάω τα πόδια μου κάτω, εστιάζω το βλέμμα μου κάπου.

• Δεν τρέχω με πανικό. Μένω σε ένα σημείο και προσπαθώ να κάνω κάτι από τα παραπάνω. Δεν θα είναι για πολύ, θα τελειώσει.

Οι κρίσεις πανικού μπορεί να μοιάζουν τρομακτικές, όμως δεν είναι επικίνδυνες, είναι ένα μήνυμα του σώματος μας. Ο στόχος δεν είναι να φύγει αμέσως η κρίση, αλλά να μάθει το σώμα ότι δεν υπάρχει απειλή. Το πιο σημαντικό είναι να ξέρω πως η κρίση πανικού δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει ότι το νευρικό μου σύστημα έχει κουραστεί να είναι σε επιφυλακή και χρειάζεται φροντίδα, ασφάλεια και ρύθμιση.

Με κατανόηση, σωστή ενημέρωση και την κατάλληλη υποστήριξη, ο πανικός μπορεί να πάψει να είναι εχθρός και να γίνει οδηγός για βαθύτερη αυτογνωσία. Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόν@, η ηρεμία δεν είναι μακριά, είναι μια διαδικασία που χτίζεται βήμα–βήμα.